Zorgen voor je bejaarde moeder

Vader, we beloven u, dat we goed voor moeder zullen zorgen!” Een belofte die ze aan het sterfbed van haar bejaarde vader recht uit haar hart had gedaan. Dat was toch haar plicht als kind? Haar ouders hadden haar zoveel gegeven, het was toch niet meer dan billijk dat ze daar wat voor terug deed? Bovendien voelde ze het ook als haar eigen behoefte.

Jenny van Dam uit Emmen is vijfenveertig jaar is als haar vader sterft. De jaren daarvoor is haar moeder geestelijk nogal achteruitgegaan. Pas na het overlijden van haar vader beseft Jenny hoeveel vader voor moeder heeft moeten zorgen. Nu komt die zorg op haar schouders terecht. Daardoor is Jenny in een rare dubbelpositie terechtgekomen. Aan de ene kant blijft ze het kind. Maar aan de andere kant is zíj opeens degene die de verantwoordelijkheid over moet nemen en zit ze zelf in de ouderrol ten opzichte van haar moeder. Jenny vindt het een zware opgave om daar goed mee om te gaan. Ze komt er zelf door in de problemen: “Ik heb mijn eigen leven, mijn gezin, mijn werk. Ik woon niet bij mijn moeder in het dorp en kan niet elke moment op de stoep staan. Zelfs al zou ik het willen. Maar ik voel me vaak schuldig. Dan denk ik: Doe ik wel genoeg voor moeder?” Hoe Jenny van Dam ook probeert alles naar beste weten te doen, onvermijdelijk komen de spanningen: “Waarom is moeder toch zo koppig dat ze andere hulp dan van ons afwijst? Waarom komt mijn broer uit Hoogeveen niet vaker een handje helpen; ’t is toch ook zíjn moeder? Waarom begrijpen mijn man en kinderen niet dat ik geen duizendpoot ben?”. Uiteindelijk heb ik Jenny en haar broer samen voor een gesprek uitgenodigd. Daarin hebben we een paar pijnlijke punten besproken: “Wat is er precies met moeder aan de hand? Kan ze haar eigen situatie nog goed beoordelen? In hoeverre is ze feitelijk nog in staat om zelf beslissingen te nemen?”

Duidelijk is, dat moeder dement aan het worden is en veel zorg nodig heeft. Vervolgens hebben we besproken, wat Jenny en haar broer zelf kunnen doen voor moeder. Ik heb ze daarbij gevraagd, heel duidelijk hun grenzen en beperkingen aan te geven. Voor Jenny was de grens, dat ze beslist niet wilde dat haar eigen gezin zich verwaarloosd ging voelen door de hulp aan haar moeder. Jenny’s broer had er bijvoorbeeld veel moeite mee om zijn moeder te moeten wassen, maar wilde wel andere hulp bieden. Zo werd duidelijk dat het onvermijdelijk was, dat er professionele hulp bij moeder in huis zou komen. De huisarts zou zijn gezag aanwenden om dit met moeder te bespreken.

Het was voor Jenny een hele opluchting dat dit geregeld was. Ze hoefde zich nu niet meer in haar eentje verantwoordelijk te voelen voor haar moeder. Zoiets kan alleen als de volwassen kinderen eerlijk hun grenzen aangeven. Met beloftes en afspraken die te veel van de kinderen vragen, is op langere duur niemand gebaat. Goed zorgen voor je bejaarde moeder betekent ook: goed zorgen voor jezelf. Anders hou je het niet vol. Dat betekent soms dat je de zorg wel eens uit handen moet geven.